Zekering springt? Zo test je veilig wat de oorzaak is

Je zet de waterkoker aan terwijl de wasmachine draait, en plof: de helft van je huis ligt eruit. De koelkast zwijgt, het licht in de gang is weg. Vervelend, maar eigenlijk doet je meterkast precies wat hij moet doen. Een zekering die springt is geen defect. Het is de beveiliging die ingrijpt voordat er iets ergers gebeurt, zoals een oververhitte kabel achter de muur.

De vraag is alleen: waarom gebeurt het? In de meeste woningen komt het op twee dingen neer. Of je trekt te veel stroom over een groep (overbelasting), of er zit een fout in een apparaat of in de bedrading zelf (kortsluiting of een aardlek). Welke van de twee het is, kun je vaak zelf achterhalen. Veilig, en zonder gereedschap. Hieronder leg ik stap voor stap uit hoe je dat aanpakt, en waar de grens ligt tussen zelf doen en bellen.

Eerst even kijken: wat is er precies uitgevallen?

Open je meterkast en kijk wat er is gebeurd. Staat er één zwart of grijs schakelaartje (een automaat, vroeger noemden we dat de zekering) naar beneden? Dan is er iets mis met die ene groep. Staat de grote schakelaar met de testknop eruit, de aardlekschakelaar, dan zit het probleem dieper en is meestal je halve huis donker.

Dat onderscheid is belangrijk, want het wijst je meteen een richting. Een gesprongen automaat betekent bijna altijd te veel vermogen of een kortsluiting op die groep. Een aardlekschakelaar die eruit klapt wijst op vocht of een lekstroom, vaak in een apparaat. Het loont om eerst goed te kijken voor je iets terugzet, want anders weet je straks nog steeds niet wat er aan de hand was.

Overbelasting: te veel op een groep

Dit is de meest voorkomende oorzaak en meteen de minst spannende. Elke groep in je meterkast kan een bepaald vermogen aan, meestal zestien ampère. Hang je daar te veel zware apparaten tegelijk op, dan trekt de automaat zichzelf eruit om de draad te beschermen.

Vooral apparaten die warmte maken vreten stroom. Een waterkoker, een föhn, een straalkachel, een airfryer, een strijkijzer. Twee daarvan tegelijk op dezelfde groep is vaak al genoeg. Herken je dat de zekering vooral springt op een vast moment, bijvoorbeeld 's ochtends als iedereen tegelijk staat te föhnen en koffie zet, dan zit je bijna zeker in deze hoek. De oplossing is simpel: spreid die apparaten over verschillende stopcontacten in huis, zodat ze niet allemaal aan dezelfde groep hangen.

Kortsluiting en aardlek: een fout in het systeem

Springt de zekering zonder dat je iets bijzonders deed, dan is er meestal een echte fout. Bij kortsluiting raken twee draden elkaar die elkaar niet mogen raken, en schiet er in een fractie van een seconde een enorme stroom doorheen. De automaat klapt er dan keihard uit, vaak met een korte tik.

Een aardlek is iets anders. Daarbij lekt er stroom weg naar een plek waar hij niet hoort, bijvoorbeeld via vocht of via het metalen omhulsel van een apparaat. Dat is precies waar je aardlekschakelaar voor dient: hij beschermt jou tegen een schok. Slaat hij uit, neem dat dan serieus. Het betekent dat er ergens iets niet in orde is.

Zo test je veilig wat de oorzaak is

Begin altijd hetzelfde. Haal eerst alle stekkers uit de stopcontacten van de groep die eruit lag. Heb je geen idee welke stopcontacten bij welke groep horen? Trek dan voor de zekerheid alles los wat op dat deel van het huis zit.

Zet daarna de schakelaar weer omhoog. Blijft hij staan? Mooi, dan zat het probleem in een van de apparaten. Stop nu een voor een de stekkers er weer in. Wacht steeds een paar tellen. Op het moment dat de schakelaar opnieuw eruit klapt, heb je de boosdoener te pakken. Vaak is dat een oude waterkoker, een stofzuiger met een versleten snoer of een verlengdoos waar te veel op zit.

Klapt de schakelaar er meteen weer uit terwijl er niks meer in zit? Dan ligt het niet aan een apparaat maar aan de installatie zelf. Daar moet je vanaf blijven. Een fout in de vaste bedrading hoor je niet zelf op te lossen, dat is werk voor iemand met de juiste meetapparatuur.

De aardlekschakelaar slaat uit, en geen enkele groep doet het

Een aardlekschakelaar reageert anders dan een gewone automaat. Hij meet of er stroom weglekt, en slaat hij uit, dan is dat vrijwel altijd vocht. Een lekkende wasmachine, een doorgebrande boiler, een buitenstopcontact dat water heeft gevangen na een regenbui.

De test gaat volgens hetzelfde idee: alles van de aardlekschakelaar afhalen en de groepen één voor één terugzetten. Springt hij pas als je een bepaalde groep inschakelt, dan weet je in welke hoek van het huis je moet zoeken. Komt het door een apparaat dat nat is geweest, laat dat dan eerst goed drogen voordat je het weer aansluit. Soms is dat al genoeg. Soms is het apparaat eraan en kun je het beter wegdoen.

Zie je dat er ergens water vandaan komt, bijvoorbeeld onder de wasmachine of bij een aansluiting in de badkamer, los dan eerst dat lek op voor je verder gaat. Water en stroom zijn een slechte combinatie. Bij een hardnekkige lekkage is het slim om dat eerst te laten verhelpen, anders blijft de aardlekschakelaar eruit klappen zodra het weer vochtig wordt.

Heb je een oude meterkast met stoppen?

In oudere huizen zie je soms nog de echte smeltveiligheden: ronde porseleinen stoppen die je eruit draait. Daar zit een dun draadje in dat doorbrandt als er te veel stroom loopt. Is dat draadje gesmolten, dan moet de hele stop vervangen worden, terugdraaien helpt niet.

Gebruik nooit een zwaardere stop dan voorgeschreven en stop er zeker geen muntje of stukje aluminiumfolie in om hem te overbruggen. Dat klinkt als een grap, maar het gebeurt nog steeds, en het is een van de meest voorkomende oorzaken van woningbrand. Twijfel je hierover, vervang de oude kast dan liever helemaal.

Steeds opnieuw, of helemaal niet meer terug?

Eén keer een gesprongen zekering na een piek is normaal. Springt dezelfde groep elke dag, of krijg je de schakelaar helemaal niet meer omhoog, dan is er meer aan de hand. Datzelfde geldt als je een brandlucht ruikt, een stopcontact warm aanvoelt of als het knettert. Stop dan met testen en schakel een ervaren elektricien in Maastricht in. Een meetinstrument vindt in tien minuten wat jij anders een hele avond staat te zoeken.

Zit je 's avonds of in het weekend zonder stroom met kinderen in huis of een vriezer vol eten, dan hoef je niet te wachten tot maandag. Voor dit soort spoedklussen rukken we ook buiten kantooruren uit.

Zekering springt? Zo test je veilig wat de oorzaak is

De meeste klachten ontstaan doordat te veel zware apparaten op één groep hangen. De magnetron, de waterkoker en de airfryer tegelijk op hetzelfde stopcontact: dat houdt geen enkele groep lang vol. Verdeel die apparaten over verschillende groepen in huis, dan ben je het gedoe in een klap kwijt. Test daarnaast af en toe je aardlekschakelaar door op de testknop te drukken. Klapt hij eruit, dan werkt hij. Doet hij niks, dan beschermt hij je ook niet meer en moet hij nagekeken worden.

Ga je zelf klussen, let dan op waar de leidingen lopen voordat je gaat boren. Een schroef door een stroomdraad geeft niet alleen een gesprongen zekering, maar ook een gevaarlijke situatie achter je muur. We schreven eerder op hoe je voorkomt dat je in een leiding of kabel boort, dat scheelt je een hoop ellende.

Twijfel je over de staat van je groepenkast, of wil je weten of je installatie de zwaardere apparaten van tegenwoordig nog aankan? Vraag het gerust na.

Neem contact op